»
các bậc tu tiên
Quỷ tiên là thấp nhất trong 5 bậc, siêu thoát từ trong Âm, Thần tượng không rõ, ở Quỷ quan thì không có họ, ở Tam sơn thì không có tên. Tuy chẳng phải luân hồi nhưng khó về Bồng Doanh, cuối cùng chẳng có chỗ về, hoặc vất vưởng trong tam giới hoặc đầu thai mượn xác mà thôi. Quỷ tiên vốn tu luyện không có công phu, không hiểu Đại Đạo mà muốn mau thành, hình như cây khô, tâm như tro lạnh. Thức Thần nội thủ kiên trì không tán, trong định mà xuất âm thần. Vì kiên trì âm linh bất tán nên thành Thanh Linh Chi Quỷ, hay còn gọi là Linh Quỷ. Tuy gọi là tiên thực chất là Quỷ.
Nhân tiên đứng thứ hai bên dưới 5 bậc, kẻ sĩ tu chân không hiểu Đại đạo, trong Đạo đắc được một pháp, trong pháp đắc được một thuật, tín tâm khổ chí, suốt đời không đổi. Tiểu chu thiên hoàn thành, hình chất cũng vững chắc, dịch bệnh của bát tà không thể làm hại, khỏe mạnh ít bệnh nên gọi là Nhân tiên. Nhân tiên vốn không xa nhân quần xã hội, đa số ẩn trong nhân thế.
Địa tiên là một nửa trời đất, tuy chưa đắc đại thành nhưng có thể trường sinh trụ thế mà bất tử ở nhân gian. Chủ yếu là luyện đan đến bước đại dược quá quan sau 7 ngày phục thực vĩnh trấn hạ điền, luyện hình trụ thế mà được trường sinh bất tử, còn gọi là Lục Địa Thần Tiên. Địa tiên không xa đất cho nên chưa thể phi thăng vẫn còn bị giới hạn trên mặt đất vậy. Đến bậc này là đại thành của luyện tinh hóa khí.
Thần tiên là Địa tiên chán ở trần thế, dụng công không ngừng, quan tiết nối liền, luyện hình thành khí mà Ngũ Khí Triều Nguyên, Tam gia tụ đỉnh, Âm tận dương thuần, thân ngoại hữu thân, thoát chất thăng tiên, siêu phàm nhập thánh. Còn gọi là Á Thiên tiên, khí đã hợp với thần mà không nương nơi hình, thần được khí thể mà có pháp thân có thể biến hóa vô cùng, ẩn hiện khó lường. Tạ tuyệt trần tục mà về ở Tam Sơn. Thần tiên chính là mười tháng dưỡng thai hoàn công sau khi xuất định thành tựu Dương Thần nên có tên gọi vậy. Có thể hiểu nôm na đây là giai đoạn đại thành của luyện khí hóa thần.
Thủy tiên không khác với Thần tiên, cũng là luyện khí hóa thần đến khi hô hấp dứt thì có thể xuống nước mà không chìm. Chỉ khác là thần tiên có thể xuất thần mà thôi. Ngũ Chân Nhân nói: “Vì không có khí hô hấp mà xuống nước không chìm, vì thần khí đã hợp nhất tự không có hơi thở, gọi là hình diệu thần toàn. Chỉ có hình thần đều diệu mới xuống nước không chìm gọi là Thủy tiên". Thủy tiên tuy không thể xuất thần nhưng có thể xuống nước không chìm, đoạn tuyệt hô hấp mà thai tức như trong bụng mẹ nên phạm vi không bị giới hạn như Địa Tiên.
Thiên tiên là Thần tiên chán ở Tam Đảo mà truyền đạo ở nhân gian, có công với đạo mà có hạnh với nhân gian, công hạnh mãn túc thụ Thiên Thư về ở Động Thiên. Thiên tiên chính là thọ cùng trời đất, thể đồng với sự vắng lặng rỗng rang của trời, đức đồng với sự bao trùm của trời, ý đồng với sự vô cực của thiên tâm. Tu đến bậc này nếu ra sức cống hiến mà thành Tiên quan, tùy theo nhiệm vụ mà phân thành Thủy quan, Địa quan, Thiên quan. Thường nghe trả nợ tào quan chính là cúng tam quan này, Thiên quan tứ phúc, địa quan xá tội, thủy quan giải ách. Trong phủ tam quan có bách nhị thập tào quan, hàng năm các vị này đều hội họp tra xét tội lỗi trong tam giới. Thiên tiên hoàn thành tam niên nhũ bộ, ngang hàng chư phật, đồng thể cùng trời đất, nhưng vẫn chưa thể bất diệt.
Kim tiên là Thiên tiên tu lên cao hơn, cửu niên diện bích mới đại thành, địa vị cực cao, tên đầy đủ là Đại La Kim Tiên còn gọi là Đại Giác Kim Tiên ngang với Như Lai. Chữ Kim là chỉ Kim Cương bất hoại, phát ra ánh sáng Hoàng Kim. Nên biết tầng trời Đại La bao trùm thiên địa, che chở hàng ngàn thế giới, đến bậc này là đã thành bất diệt chi thân, lúc trời đất hủy diệt, mọi vật có hình có chất đều biến thành số không, tức là thượng hạ thần thánh đến lúc ấy cũng bị cang phong thổi quấy nhiễu, chỉ riêng Kim tiên đã vượt ngoài trời đất, không bị ảnh hưởng mà nhiều kiếp không hại, còn có thể tái tạo trời đất, lập thế giới riêng, cho nên Nguyên thủy thiên tôn đã trải qua năm vạn lần thiên địa kiếp số. Hà Tiên Cô nói: “Luyện vô thỉ thân, chứng vô thỉ diệu, luân ta không thể chuyển, hình ta không thể chiếu, thực biết có chân tâm, định diệt được càng sáng, kim cốt một buổi thành, kim tiên độ viên kiểu”.
Đến bậc Thiên tôn thì hòa cùng Đại Đạo, ta với Đạo là một, tạo hóa ở trong tay, cùng với Tam Thanh vô vi nhi vi mà vận hành tự nhiên vậy. Đây là đại thành của luyện hư hợp Đạo, đa số các vị cổ tiên cổ phật đều là bậc này.
